bron: Fenedexpress, maart 2008

Op 6 april 2008 zal de douane de 'directe vertegenwoordiging' in de processen uitvoer en wederuitvoer gaan invoeren en zal het aangiftesysteem Douane Sagitta Uitvoer (DSU) daarop worden aangepast. In een brief heeft de douane belanghebbenden geïnformeerd over de veranderingen die de invoering van directe vertegenwoordiging voor als douane-expediteurs, exporteurs en vergunninghouders economische douaneregelingen met zich meebrengt.
De invoering van directe vertegenwoordiging in de processen uitvoer en wederuitvoer biedt bedrijven nieuwe mogelijkheden, maar brengt ook veranderingen en beperkingen met zich mee.

Vanaf 6 april 2008

kan een douane-expediteur of douaneagent niet langer aangiften ten uitvoer en wederuitvoer doen op eigen naam en voor eigen rekening (alleen de exporteur of vergunninghouder kan nog als aangever optreden);
kunnen uitsluitend aangiften ten uitvoer en wederuitvoer worden ingediend als direct vertegenwoordiger op naam en voor rekening van een opdrachtgever;
moet er een schriftelijke machtiging van een opdrachtgever om als direct vertegenwoordiger namens hem aangiften ten uitvoer of wederuitvoer te kunnen indienen getoond kunnen worden;
is de douane-expediteur of douaneagent geen aangever meer; de opdrachtgever is de aangever;
is de opdrachtgever verantwoordelijk voor de inhoud van de aangifte, maar een douane-expediteur of douaneagent blijft in strafrechtelijke zin verantwoordelijk voor de juistheid van zijn eigen handelen.
De Europese douanewetgeving biedt al geruime tijd de mogelijkheid van directe vertegenwoordiging. De invoering van direct vertegenwoordigerschap is gefaseerd in Nederland ingevoerd . In Nederland is gestart met het proces invoer in 2005. Daarna volgden wijzigingen in de communautaire douanewetgeving, met name op het gebied van Safety en Security. Deze wijzigingen dwingen de douane ertoe om de wettelijke bepalingen over de persoon van de aangever strikter toe te passen dan dat de douane tot op heden doet.
Veel exporteurs kunnen de komende periode van hun douane-expediteur een brief verwachten waarin hen gevraagd wordt de douane-expediteur als 'direct vertegenwoordiger' te machtigen. Deze machtiging is een standaard die is ontwikkeld door de douane-expeditie branche. Indien een dergelijke machtiging wordt ontvangen is het van belang deze machtiging kritisch te bekijken. Met name moet de aandacht gericht zijn op hetgeen waartoe de exporteur zijn vertegenwoordiger machtigt. Indien een exporteur de machtiging 'blind' tekent kan het gebeuren dat hij voor verassingen komt te staan. In de standaard machtiging is namelijk ook opgenomen dat de vertegenwoordiger verzoeken tot terugbetaling/kwijtschelding mag indienen. Ook staat er in dat hij bezwaarschriften mag indienen bij de douane.

Tot nu toe is het zo dat indien de aangiften worden gedaan door de douane-expediteur, deze tevens de aangever is. Op hem rust dan de plicht een administratie te voeren en de bescheiden te bewaren die betrekking hebben op de betreffende uitvoeraangiften.
Er moet met ingang van 6 april 2008 rekening mee worden gehouden dat de vertegenwoordigde altijd de aangever is. Dus ook als een exporteur gebruik maakt van een douaneagent. Omdat de douaneagent niet langer aangever kan zijn, kan zijn administratieplicht worden beperkt. Dat betekent dat exporteurs die in het verleden geen aangever waren, maar dat nu, binnen het kader van het direct vertegenwoordigers systeem wel worden, te maken krijgen met het bijhouden van een uitvoerige administratie.

Optreden als direct vertegenwoordiger is niet gebonden aan een bijzondere toelating. Om op te mogen treden als douane-expediteur is er wel een toelating van toepassing. Een ieder mag zich dus als douaneagent aanbieden. Daarin schuilt een groot risico. Indienen van douaneaangiften als direct vertegenwoordiger in de processen uitvoer en wederuitvoer houdt in dat de douaneagent aangiften indient op naam en voor rekening van een andere persoon. Dus de opdrachtgever of wel de vertegenwoordigde. Deze laatste is dan ook de aangever en daarmee dus de persoon die alle verplichtingen moet nakomen die voortvloeien uit het doen van de aangifte. Als dus bij de douaneagent deskundigheid ontbreekt loopt de opdrachtgever alle risico.

Met betrekking tot de douaneagent merken wij op dat het voor hem zaak is na te gaan of hij wel een rechtsgeldige machtiging terugkrijgt van zijn opdrachtgever. Is dat namelijk niet het geval dan ligt het volledige risico van het doen van aangiften bij de douaneagent. Als de douaneagent niet beschikt over een rechtsgeldige machtiging en toch aangiften heeft ingediend op naam en voor rekening van de opdrachtgever, loopt hij kans door de douane aangemerkt te worden als aangever, met alle verplichtingen van dien.

Piet Jan de Jonge

Senior Tax Manager KpmG Meijburg @ Co.